ตรวจร่างกาย
ส่วนสูง น้ำหนัก และดัชนีมวลกายของผู้สมัครนักบิน
อธิบายว่าทำไมการคัดเลือกนักบินจึงกำหนดส่วนสูงและดัชนีมวลกาย ค่าที่ประกาศของไทยมักกำหนด วิธีคำนวณที่ถูกต้อง และสิ่งที่ควรทำถ้าค่าปัจจุบันยังไม่ผ่านเกณฑ์

คำตอบสั้น ๆ
การคัดเลือกนักบินกำหนดส่วนสูงเพราะต้องเอื้อมถึงอุปกรณ์ควบคุมได้ครบขณะนั่งในท่าที่ถูกต้อง และกำหนดดัชนีมวลกายเพราะสัมพันธ์กับความเสี่ยงสุขภาพระยะยาว ประกาศรับสมัครในไทยบางรอบกำหนดดัชนีมวลกายไม่เกิน 30 ส่วนช่วงความสูงที่รับจะระบุไว้ในประกาศของรอบนั้นโดยตรง
เกณฑ์เรื่องร่างกายในการคัดเลือกนักบินไม่ได้ตั้งขึ้นเพื่อคัดรูปร่าง แต่มาจากข้อจำกัดทางกายภาพของห้องนักบินและความเสี่ยงด้านสุขภาพที่หน่วยงานกำกับดูแลให้ความสำคัญ การเข้าใจเหตุผลช่วยให้รู้ว่าอะไรปรับได้และอะไรปรับไม่ได้
ทำไมต้องกำหนดส่วนสูง
ที่นั่งนักบินปรับได้ในช่วงจำกัด ผู้ที่สูงหรือเตี้ยเกินช่วงนั้นอาจเอื้อมไม่ถึงคันบังคับหรือแป้นเหยียบขณะยังมองเห็นมุมมองอ้างอิงภายนอกได้ถูกต้อง บางสายการบินจึงวัดความสูงขณะนั่งและความยาวช่วงแขนเพิ่มจากความสูงทั้งตัว เพราะสองค่านั้นบอกเรื่องการเอื้อมถึงได้ตรงกว่า
ภาพที่ 1
สิ่งที่วัดจริงในเรื่องสัดส่วนร่างกาย
ค่าที่ใช้ตัดสินไม่ได้มีแค่ความสูงทั้งตัว และบางค่าปรับไม่ได้ด้วยการฝึก
- ความสูงทั้งตัว
- ตรวจว่าอยู่ในช่วงที่ประกาศกำหนด
- ความสูงขณะนั่ง
- บอกระยะสายตาเทียบกับแผงหน้าปัด
- ช่วงแขนและช่วงขา
- บอกว่าเอื้อมถึงอุปกรณ์ควบคุมครบหรือไม่
- ดัชนีมวลกาย
- เชื่อมกับความเสี่ยงสุขภาพระยะยาว
ดัชนีมวลกายคำนวณอย่างไร
ดัชนีมวลกายคือน้ำหนักเป็นกิโลกรัมหารด้วยส่วนสูงเป็นเมตรยกกำลังสอง เช่นคนหนัก 72 กิโลกรัม สูง 1.75 เมตร จะได้ประมาณ 23.5 ประกาศรับสมัครนักบินฝึกหัดในไทยบางรอบกำหนดว่าค่านี้ต้องไม่เกิน 30 ซึ่งเป็นเงื่อนไขของรอบนั้น ไม่ใช่ค่ามาตรฐานถาวรของทุกที่
| ช่วงค่า | การตีความทั่วไป | สิ่งที่ควรทำก่อนสมัคร |
|---|---|---|
| ต่ำกว่า 18.5 | น้ำหนักน้อยกว่าเกณฑ์ | ตรวจหาสาเหตุกับแพทย์ ไม่ใช่เพิ่มน้ำหนักลวก ๆ |
| 18.5 ถึง 22.9 | อยู่ในช่วงปกติ | รักษาระดับและเน้นความฟิตโดยรวม |
| 23 ถึง 29.9 | สูงกว่าช่วงปกติแต่ยังไม่เกิน 30 | ดูค่าสุขภาพอื่นประกอบ เช่นความดันและน้ำตาล |
| ตั้งแต่ 30 ขึ้นไป | เกินเงื่อนไขที่บางประกาศกำหนด | วางแผนลดน้ำหนักล่วงหน้าหลายเดือนกับผู้เชี่ยวชาญ |
ถ้าค่ายังไม่ผ่านควรทำอย่างไร
ดัชนีมวลกายเป็นหนึ่งในไม่กี่เกณฑ์ทางร่างกายที่เปลี่ยนได้จริงด้วยเวลาและวินัย แต่ต้องเริ่มล่วงหน้าเป็นเดือน ไม่ใช่เป็นสัปดาห์ การลดน้ำหนักเร็วเกินไปก่อนวันตรวจมักทำให้ค่าเลือดผิดปกติและกลายเป็นปัญหาใหม่แทน ดูภาพรวมของสิ่งที่ถูกตรวจทั้งหมดได้ที่ คู่มือการตรวจ Medical Class 1
- คำนวณค่าปัจจุบันและเทียบกับเงื่อนไขในประกาศที่ตั้งใจสมัคร
- ถ้าต้องลด ให้ตั้งเป้าเป็นเดือนและวัดผลทุกสัปดาห์
- ตรวจค่าความดัน น้ำตาล และไขมันไปพร้อมกัน เพราะถูกตรวจในวันเดียวกัน พร้อมเช็กเกณฑ์สายตาไปด้วยตาม เกณฑ์สายตาสำหรับนักบิน
- รักษาตารางนอนให้สม่ำเสมอ เพราะมีผลกับทั้งน้ำหนักและความดัน
- เตรียมด่านอื่นควบคู่ไปตาม ลำดับการคัดเลือกทั้งหมด ไม่ต้องรอให้ค่าผ่านก่อน
ลองทำจริงในหน้านี้
ประมาณค่าเชิงตัวเลข
การประมาณค่าตัวเลขเร็ว ๆ เป็นทักษะที่ใช้ทั้งในห้องสอบและการคิดค่าพวกนี้ในหัว
ทดลองฟรี ไม่ต้องสมัคร
ประมาณค่าเชิงตัวเลข
โจทย์แบบ 7% ของ 72,546 หรือ 3,912 ÷ 48 ให้เลือกคำตอบที่ใกล้ที่สุดจาก 5 ตัวเลือก โดยไม่ต้องคิดเป๊ะ
ต้องการชุดเต็มและการเก็บผล ดูหน้าแบบฝึกนี้
สรุปสั้น ๆ
- ส่วนสูงถูกกำหนดเพราะเรื่องการเอื้อมถึงอุปกรณ์ควบคุมและมุมมองจากที่นั่ง
- บางสายการบินวัดความสูงขณะนั่งและช่วงแขนเพิ่มจากความสูงทั้งตัว
- ประกาศของไทยบางรอบกำหนดดัชนีมวลกายไม่เกิน 30
- ค่าดัชนีมวลกายปรับได้ด้วยเวลา แต่ต้องเริ่มเป็นเดือนก่อนวันตรวจ
คำถามที่พบบ่อย
เตี้ยกว่าเกณฑ์แก้ไขได้ไหม
ความสูงทั้งตัวเป็นค่าที่เปลี่ยนไม่ได้ในผู้ใหญ่ แต่ช่วงที่แต่ละประกาศรับไม่เท่ากัน บางแห่งวัดความสูงขณะนั่งและการเอื้อมถึงเป็นหลัก จึงควรอ่านเงื่อนไขของรอบที่สนใจก่อนสรุปว่าตัวเองไม่ผ่าน
กล้ามเนื้อเยอะทำให้ดัชนีมวลกายสูงเกินจะถูกตัดสิทธิไหม
ดัชนีมวลกายไม่แยกมวลกล้ามเนื้อออกจากไขมัน กรณีที่ค่าสูงเพราะกล้ามเนื้อ แพทย์อาจดูองค์ประกอบร่างกายและค่าสุขภาพอื่นประกอบ แต่ถ้าประกาศกำหนดตัวเลขไว้ตายตัว ขั้นตรวจคุณสมบัติเบื้องต้นมักยึดตัวเลขนั้นก่อน
ควรลดน้ำหนักเร็วแค่ไหนก่อนวันตรวจ
การลดแบบค่อยเป็นค่อยไปปลอดภัยกว่าและให้ค่าเลือดที่นิ่งกว่า การอดอาหารหนักในสัปดาห์สุดท้ายมักทำให้ค่าตับ ค่าไต หรือระดับน้ำตาลผิดปกติชั่วคราว ซึ่งกลายเป็นเหตุให้ต้องตรวจซ้ำ
วัดส่วนสูงตอนไหนได้ค่าจริงที่สุด
ความสูงที่วัดได้ตอนเช้าจะมากกว่าตอนเย็นเล็กน้อยเพราะหมอนรองกระดูกยุบตัวระหว่างวัน ถ้าค่าของตัวเองอยู่ใกล้ขอบเกณฑ์ ควรวัดหลายครั้งในเวลาต่างกันเพื่อรู้ช่วงจริงของตัวเอง
แหล่งข้อมูลที่ใช้
- สถาบันเวชศาสตร์การบิน กองทัพอากาศ กองทัพอากาศ · แหล่งทางการ · อ่านเมื่อ 2026-09-12
- ประกาศรับสมัคร Student Pilot การบินไทย ปี 2569 การบินไทย · แหล่งทางการ · อ่านเมื่อ 2026-09-10
- สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย CAAT · แหล่งทางการ · อ่านเมื่อ 2026-09-12
- tutorferry สรุปขั้นตอนการตรวจร่างกาย Class 1 tutorferry · แหล่งประกอบ · อ่านเมื่อ 2026-09-10
ลองฝึกต่อ
อ่านจบแล้วลองทำจริงสักชุด
แบบฝึกในระบบพัฒนาทักษะประเภทเดียวกับที่ข้อสอบคัดเลือกวัด ทดลองได้โดยไม่ต้องสมัคร ถ้าสมัครไว้ ผลของทุกชุดจะถูกเก็บต่อเนื่อง ทำให้เห็นว่าความแม่นยำและความเร็วขยับขึ้นจริงหรือไม่ และควรกลับไปซ้อมเรื่องไหนก่อน
อ่านต่อเรื่องที่เกี่ยวข้อง
- Medical Class 1 คืออะไร ตรวจอะไรบ้าง และเตรียมตัวอย่างไรอธิบายว่าใบรับรองแพทย์ Class 1 สำหรับนักบินพาณิชย์คืออะไร ตรวจอะไรบ้างในหนึ่งวัน ใครเป็นผู้ออกใบรับรอง และเกณฑ์ของสายการบินต่างจากเกณฑ์ทั่วไปอย่างไร
- โรคและภาวะสุขภาพที่มีผลกับการเป็นนักบินรวมกลุ่มโรคและภาวะสุขภาพที่แพทย์เวชศาสตร์การบินให้ความสำคัญ ตั้งแต่หัวใจ ระบบประสาท เบาหวาน ไปจนถึงภาวะการนอน พร้อมอธิบายว่าอะไรที่พิจารณาเป็นรายกรณีได้
- เช็กลิสต์ก่อนไปตรวจร่างกาย Class 1 ทำอะไรล่วงหน้า ทำอะไรคืนก่อนตรวจแยกสิ่งที่เตรียมได้ล่วงหน้าเป็นสัปดาห์ สิ่งที่ทำได้แค่คืนก่อนตรวจ เอกสารที่ต้องพก ลำดับสถานีในวันตรวจ และสิ่งที่อยู่นอกเหนือการควบคุมของผู้เข้ารับการตรวจ
ผู้เขียนและการตรวจทาน
- เขียนโดย
- ทีมบรรณาธิการ PilotPrep
- ตรวจทานโดย
- ทีมตรวจทานข้อมูล PilotPrep
- เผยแพร่
- 2026-09-12
- ตรวจทานล่าสุด
- 2026-09-12
เนื้อหานี้อธิบายหลักการของการคัดเลือกและแบบทดสอบความถนัด ไม่ใช่ข้อสอบของสายการบินใด และไม่ได้รับรองผลการคัดเลือกของที่ใด อ่านนโยบายเนื้อหาและวิธีตรวจทาน