ตรวจร่างกาย
โรคและภาวะสุขภาพที่มีผลกับการเป็นนักบิน
รวมกลุ่มโรคและภาวะสุขภาพที่แพทย์เวชศาสตร์การบินให้ความสำคัญ ตั้งแต่หัวใจ ระบบประสาท เบาหวาน ไปจนถึงภาวะการนอน พร้อมอธิบายว่าอะไรที่พิจารณาเป็นรายกรณีได้

คำตอบสั้น ๆ
สิ่งที่แพทย์เวชศาสตร์การบินกังวลที่สุดคือภาวะที่อาจทำให้หมดความสามารถกะทันหันระหว่างบิน เช่นโรคหัวใจบางชนิด อาการชัก และภาวะหมดสติโดยไม่ทราบสาเหตุ ส่วนภาวะที่ควบคุมได้ดีอย่างภูมิแพ้หรือความดันที่คุมอยู่ มักพิจารณาเป็นรายกรณีร่วมกับผลตรวจและประวัติการรักษา
หลักคิดของเวชศาสตร์การบินไม่เหมือนการตรวจสุขภาพทั่วไป คำถามไม่ใช่ว่าป่วยหรือไม่ แต่คือมีโอกาสแค่ไหนที่จะเกิดเหตุกะทันหันจนควบคุมอากาศยานไม่ได้ในช่วงเวลาที่ใบรับรองยังมีผล เมื่อเข้าใจคำถามนี้แล้ว จะเห็นว่าทำไมบางภาวะที่ดูรุนแรงกลับผ่านได้ ขณะที่บางอาการที่ดูเล็กน้อยกลับต้องตรวจเพิ่มอย่างละเอียด
กลุ่มที่ให้ความสำคัญมากที่สุด
| กลุ่ม | ตัวอย่างภาวะ | เหตุผลที่ถูกให้น้ำหนัก |
|---|---|---|
| หัวใจและหลอดเลือด | ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะบางชนิด โรคหลอดเลือดหัวใจ | เสี่ยงต่อการหมดความสามารถกะทันหัน |
| ระบบประสาท | ประวัติชัก ภาวะหมดสติที่ไม่ทราบสาเหตุ | คาดการณ์การเกิดซ้ำได้ยาก |
| ต่อมไร้ท่อ | เบาหวานที่ต้องใช้ยาบางประเภท | เสี่ยงต่อภาวะน้ำตาลต่ำระหว่างปฏิบัติหน้าที่ |
| การนอน | ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ | ทำให้ความตื่นตัวและการตัดสินใจลดลง |
| จิตใจ | ภาวะที่ต้องใช้ยาที่มีผลต่อความตื่นตัว | กระทบสมาธิและเวลาตอบสนอง |
| หูและการทรงตัว | ความผิดปกติของหูชั้นในบางชนิด | มีผลกับการปรับความดันและการทรงตัว |
ตารางนี้เป็นการจัดกลุ่มเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่รายการตัดสิทธิ หลายภาวะในนี้มีแนวทางประเมินเป็นรายกรณี โดยดูจากความรุนแรง การรักษาที่ใช้ และผลติดตามย้อนหลัง รายการที่ถูกตรวจในวันจริงดูได้ที่ คู่มือการตรวจ Medical Class 1
ภาวะที่พบบ่อยและมักผ่านได้
- ภูมิแพ้ทางเดินหายใจที่ควบคุมได้และไม่ต้องใช้ยาที่ทำให้ง่วง
- ความดันโลหิตสูงระดับต้นที่ควบคุมได้ด้วยการปรับพฤติกรรมหรือยาที่ยอมรับได้
- ค่าสายตาที่เกินเล็กน้อยแต่แก้ไขแล้วมองเห็นได้ตามเกณฑ์
- ประวัติผ่าตัดที่หายดีแล้วและไม่มีข้อจำกัดในการเคลื่อนไหว
ภาพที่ 1
แพทย์พิจารณาอย่างไรเมื่อพบความผิดปกติ
ผลตรวจที่ผิดปกติครั้งเดียวมักไม่ใช่คำตอบสุดท้าย แต่เป็นจุดเริ่มของการตรวจเพิ่ม
- พบผลผิดปกติในวันตรวจ
- ซักประวัติและทบทวนการรักษาที่ผ่านมา
- ส่งตรวจเพิ่มเติมหรือขอความเห็นแพทย์เฉพาะทาง
- ประเมินความเสี่ยงของการหมดความสามารถกะทันหัน
- สรุปผลหรือกำหนดเงื่อนไขการติดตาม
เรื่องการแจ้งประวัติ
สิ่งที่สร้างปัญหามากกว่าตัวโรคคือประวัติที่ไม่ตรงกับความจริง การปกปิดประวัติแล้วถูกพบภายหลังจากเวชระเบียนหรือผลตรวจ ทำให้เรื่องกลายเป็นประเด็นความน่าเชื่อถือซึ่งร้ายแรงกว่าภาวะสุขภาพเดิม ทางที่ดีคือแจ้งให้ครบพร้อมเอกสารการรักษาและผลติดตาม
ควรทำอะไรล่วงหน้า
ถ้ามีภาวะที่ต้องรักษาต่อเนื่อง ควรปรึกษาแพทย์เวชศาสตร์การบินก่อนวางแผนสมัคร เพื่อรู้ว่าต้องเตรียมเอกสารอะไรและต้องคุมอาการให้นิ่งนานเท่าไร ระหว่างนั้นเตรียมด่านอื่นตาม ลำดับการคัดเลือก และเก็บเอกสารตามรายการใน รายการเตรียมตัวก่อนวันตรวจ ไปพร้อมกัน
ลองทำจริงในหน้านี้
งานคู่ขนาน
ความตื่นตัวขณะทำสองอย่างพร้อมกันคือสิ่งที่ภาวะนอนไม่พอกระทบโดยตรง ลองวัดดู
ทดลองฟรี ไม่ต้องสมัคร
งานคู่ขนาน
คุมเป้าให้อยู่กลางวงตลอดเวลา พร้อมตอบคำถามคิดเลขและสลับกฎไปด้วย
ต้องการชุดเต็มและการเก็บผล ดูหน้าแบบฝึกนี้
สรุปสั้น ๆ
- คำถามหลักของแพทย์คือความเสี่ยงที่จะหมดความสามารถกะทันหัน ไม่ใช่แค่มีโรคหรือไม่
- กลุ่มหัวใจ ระบบประสาท และภาวะการนอน ถูกให้น้ำหนักมากที่สุด
- ภาวะที่ควบคุมได้ดีหลายอย่างพิจารณาเป็นรายกรณีและผ่านได้
- การแจ้งประวัติให้ครบพร้อมเอกสารสำคัญกว่าการพยายามปกปิด
คำถามที่พบบ่อย
เป็นภูมิแพ้เรื้อรังจะมีปัญหาไหม
ภูมิแพ้ที่ควบคุมได้และไม่ต้องใช้ยาที่ทำให้ง่วงมักไม่ใช่อุปสรรคหลัก สิ่งที่แพทย์ดูคือความถี่ของอาการ ชนิดของยาที่ใช้ และผลกระทบต่อการปรับความดันในหูชั้นกลางระหว่างขึ้นและลง
เคยผ่าตัดใหญ่มาก่อนจะถูกตัดสิทธิไหม
ไม่เสมอไป สิ่งที่พิจารณาคือหายดีแล้วหรือยัง มีข้อจำกัดการเคลื่อนไหวเหลืออยู่หรือไม่ และมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนกะทันหันหรือเปล่า การมีใบสรุปการรักษาและผลติดตามช่วยให้ประเมินได้เร็วขึ้นมาก
ต้องหยุดยาที่กินประจำก่อนตรวจไหม
ห้ามหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เพราะการหยุดยากะทันหันอันตรายกว่าและทำให้ผลตรวจเพี้ยน สิ่งที่ควรทำคือแจ้งรายการยาทั้งหมดที่ใช้ พร้อมเหตุผลและระยะเวลาที่ใช้มา
ถ้าผลตรวจครั้งนี้ไม่ผ่าน จะตรวจใหม่ได้ไหม
หลายกรณีตรวจซ้ำได้เมื่อแก้ไขสาเหตุชั่วคราวแล้ว เช่นความดันที่สูงจากความเครียดหรือค่าที่ผิดปกติจากการพักผ่อนไม่พอ แต่ต้องทำตามคำแนะนำของแพทย์เรื่องระยะเวลาและการตรวจเพิ่มเติมก่อนนัดใหม่
แหล่งข้อมูลที่ใช้
- สถาบันเวชศาสตร์การบิน กองทัพอากาศ กองทัพอากาศ · แหล่งทางการ · อ่านเมื่อ 2026-09-12
- สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย CAAT · แหล่งทางการ · อ่านเมื่อ 2026-09-12
- องค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) ICAO · แหล่งทางการ · อ่านเมื่อ 2026-09-12
- tutorferry สรุปขั้นตอนการตรวจร่างกาย Class 1 tutorferry · แหล่งประกอบ · อ่านเมื่อ 2026-09-10
ลองฝึกต่อ
อ่านจบแล้วลองทำจริงสักชุด
แบบฝึกในระบบพัฒนาทักษะประเภทเดียวกับที่ข้อสอบคัดเลือกวัด ทดลองได้โดยไม่ต้องสมัคร ถ้าสมัครไว้ ผลของทุกชุดจะถูกเก็บต่อเนื่อง ทำให้เห็นว่าความแม่นยำและความเร็วขยับขึ้นจริงหรือไม่ และควรกลับไปซ้อมเรื่องไหนก่อน
อ่านต่อเรื่องที่เกี่ยวข้อง
- Medical Class 1 คืออะไร ตรวจอะไรบ้าง และเตรียมตัวอย่างไรอธิบายว่าใบรับรองแพทย์ Class 1 สำหรับนักบินพาณิชย์คืออะไร ตรวจอะไรบ้างในหนึ่งวัน ใครเป็นผู้ออกใบรับรอง และเกณฑ์ของสายการบินต่างจากเกณฑ์ทั่วไปอย่างไร
- ส่วนสูง น้ำหนัก และดัชนีมวลกายของผู้สมัครนักบินอธิบายว่าทำไมการคัดเลือกนักบินจึงกำหนดส่วนสูงและดัชนีมวลกาย ค่าที่ประกาศของไทยมักกำหนด วิธีคำนวณที่ถูกต้อง และสิ่งที่ควรทำถ้าค่าปัจจุบันยังไม่ผ่านเกณฑ์
- เช็กลิสต์ก่อนไปตรวจร่างกาย Class 1 ทำอะไรล่วงหน้า ทำอะไรคืนก่อนตรวจแยกสิ่งที่เตรียมได้ล่วงหน้าเป็นสัปดาห์ สิ่งที่ทำได้แค่คืนก่อนตรวจ เอกสารที่ต้องพก ลำดับสถานีในวันตรวจ และสิ่งที่อยู่นอกเหนือการควบคุมของผู้เข้ารับการตรวจ
ผู้เขียนและการตรวจทาน
- เขียนโดย
- ทีมบรรณาธิการ PilotPrep
- ตรวจทานโดย
- ทีมตรวจทานข้อมูล PilotPrep
- เผยแพร่
- 2026-09-12
- ตรวจทานล่าสุด
- 2026-09-12
เนื้อหานี้อธิบายหลักการของการคัดเลือกและแบบทดสอบความถนัด ไม่ใช่ข้อสอบของสายการบินใด และไม่ได้รับรองผลการคัดเลือกของที่ใด อ่านนโยบายเนื้อหาและวิธีตรวจทาน