อยากเป็นนักบินต้องทำอย่างไร เส้นทางหลักในไทยและลำดับที่ควรเริ่ม

คำถามว่าอยากเป็นนักบินต้องทำอย่างไร มักได้คำตอบที่กระโดดไปเรื่องข้อสอบทันที ทั้งที่สิ่งแรกที่ควรตัดสินใจคือจะเดินเข้าสู่อาชีพนี้ทางไหน เพราะทางที่เลือกเป็นตัวกำหนดว่าใครออกค่าเรียน ใช้เวลานานเท่าไร มีพันธะอะไรผูกอยู่ และต้องเตรียมตัวสอบแบบไหน คนที่รู้ตัวช้าเรื่องนี้มักเสียเวลาไปกับการอ่านหนังสือผิดชุดอยู่หลายเดือน

หน้านี้จึงวางภาพใหญ่ให้เห็นก่อนว่าเส้นทางหลักมีอะไรบ้าง แต่ละสายเหมาะกับสถานะการเงินและช่วงวัยแบบไหน แล้วจึงไล่ลำดับงานที่ควรทำก่อนหลัง หากต้องการดูรายละเอียดของด่านคัดเลือกทีละขั้น ให้ต่อที่ แผนเส้นทางคัดเลือกนักบินทีละด่าน หลังอ่านหน้านี้จบ

สามเส้นทางหลักที่คนไทยใช้จริง

เส้นทางแรกคือโครงการนักบินฝึกหัดของสายการบิน ซึ่งประกาศรับเป็นรอบและคัดเลือกหลายด่าน ผู้ที่ผ่านจะถูกส่งเข้าเรียนบินโดยสายการบินเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายหรือสนับสนุนบางส่วน แลกกับสัญญาผูกพันการทำงาน เส้นทางนี้แข่งขันสูงที่สุดเพราะที่นั่งจำกัดและเปิดไม่แน่นอนในแต่ละปี

เส้นทางที่สองคือจ่ายค่าเรียนเอง เลือกโรงเรียนการบินที่ได้รับการรับรอง เรียนจนได้ใบอนุญาตนักบินพาณิชย์ แล้วนำคุณสมบัติไปสมัครงานกับสายการบินหรืองานการบินอื่นในภายหลัง ข้อดีคือไม่ต้องรอรอบรับสมัครและเริ่มได้เมื่อพร้อม ข้อเสียคือรับความเสี่ยงเรื่องเงินและเรื่องตลาดงานไว้เองทั้งหมด

เส้นทางที่สามคือเป็นนักบินในกองทัพก่อน แล้วจึงโอนประสบการณ์มาสู่สายการบินพาณิชย์เมื่อพ้นพันธะราชการ เส้นทางนี้มีระบบรับสมัครและเงื่อนไขของตัวเองซึ่งแยกจากภาคพลเรือนโดยสิ้นเชิง และไม่ใช่ทางลัด แต่เป็นอาชีพอีกอาชีพที่ต่อยอดได้

สิ่งที่เหมือนกันทุกเส้นทาง

ไม่ว่าจะเดินทางไหน มีสามเรื่องที่เลี่ยงไม่ได้ เรื่องแรกคือคุณสมบัติพื้นฐานตามประกาศ ทั้งวุฒิการศึกษา อายุ และผลสอบภาษาอังกฤษที่ใช้ยื่น เรื่องที่สองคือใบสำคัญแพทย์ชั้นหนึ่งหรือ Medical Class 1 ซึ่งเป็นใบรับรองสุขภาพเฉพาะของผู้ทำการในอากาศ และเรื่องที่สามคือการฝึกบินจริงจนสอบผ่านและได้รับใบอนุญาตนักบินพาณิชย์จากหน่วยงานกำกับดูแล

ในประเทศไทย ผู้ออกใบอนุญาตนักบินคือสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย และเงื่อนไขรายละเอียดของแต่ละใบอนุญาตเป็นเรื่องของหน่วยงานกำกับดูแลที่ปรับปรุงได้เป็นระยะ ผู้สมัครจึงควรยึดประกาศฉบับล่าสุดเสมอ ความแตกต่างของใบอนุญาตแต่ละแบบอธิบายไว้ที่ ใบอนุญาตนักบิน CPL ATPL และ MPL

จัดลำดับงานอย่างไรไม่ให้เสียเวลา

งานที่ควรทำก่อนคืองานที่ตอบว่าเราผ่านหรือไม่ผ่านตั้งแต่ต้นทาง เช่นค่าสายตา ดัชนีมวลกาย และผลภาษาอังกฤษ เพราะสามอย่างนี้ใช้เวลาปรับตัวเป็นเดือนและบางอย่างแก้ไขไม่ได้ในเวลาสั้น ส่วนการฝึกทักษะเชิงความถนัดเป็นงานที่ทำคู่ขนานไปได้เรื่อย ๆ และยิ่งเริ่มเร็วยิ่งได้เปรียบเพราะเป็นทักษะที่สะสมช้า

1. อ่านคุณสมบัติในประกาศล่าสุดของโครงการที่สนใจ แล้วทำเช็กลิสต์ของตัวเอง
2. ตรวจสุขภาพเบื้องต้นเพื่อดูว่ามีอะไรต้องแก้ไขล่วงหน้าหรือไม่
3. วางแผนสอบภาษาอังกฤษให้ผลออกก่อนวันปิดรับสมัคร
4. คำนวณงบประมาณจริงของเส้นทางที่เลือก รวมค่าใช้จ่ายแฝง
5. ฝึกความถนัดและวิชาพื้นฐานอย่างสม่ำเสมอ ไม่ใช่เร่งเฉพาะเดือนสุดท้าย

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

ความเข้าใจผิดข้อแรกคือต้องจบสายวิทย์เท่านั้น ซึ่งหลายโครงการไม่ได้กำหนดสาขาไว้ ข้อที่สองคือต้องมีชั่วโมงบินมาก่อนจึงจะสมัครโครงการนักบินฝึกหัดได้ ทั้งที่โครงการเหล่านี้ออกแบบมาสำหรับผู้ที่ยังไม่เคยบิน และข้อที่สามคือคิดว่าสอบผ่านข้อเขียนแล้วถือว่าเกือบได้ ทั้งที่ด่านหลังจากนั้นยังยาวและคัดคนออกได้อีกมาก

สรุปสั้น ๆ

• เลือกเส้นทางก่อนเลือกหนังสือ เพราะเส้นทางกำหนดทั้งค่าใช้จ่ายและวิธีเตรียมตัว
• สามเส้นทางหลักคือโครงการของสายการบิน ออกค่าเรียนเอง และเส้นทางทหาร
• ทุกเส้นทางต้องผ่านคุณสมบัติพื้นฐาน ใบสำคัญแพทย์ชั้นหนึ่ง และการฝึกบินจนได้ใบอนุญาต
• เริ่มจากสิ่งที่แก้ไขได้ช้าอย่างสุขภาพและภาษาอังกฤษ แล้วค่อยเร่งเรื่องข้อสอบ
• ยึดประกาศฉบับล่าสุดเสมอ เพราะเงื่อนไขเปลี่ยนได้ในแต่ละปี